prof. dr hab. inż. Walerian Arabczyk
em. pracownik Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie (poprzednio Politechnika Szczecińska)

1969 - mgr inż., Wydział Chemii Politechniki Szczecińskiej
praca: Badanie silikażeli metodą mikroskopii elektronowej

1978 - doktorat w Technische Universität Dresden,
rozprawa: Untersuchung der Oxydation auf der Eisen (111) Fläche mit Hilfe langsamer Elektronen

1987 - habilitacja w Technische Universität Dresden,
praca hab.: Untersuchung der Segregation nichtmetallischer Elemente und ihres Einflusses auf die Oxydation der Eisen-(111) Oberfläche mit Hilfe elektronspektrometrischer Methoden

1999 – tytuł profesora

     Prof. dr hab. inż. Walerian Arabczyk to uznany  w świecie naukowiec w zakresie katalizy heterogenicznej. Badał zjawiska zachodzące na powierzchni monokryształu żelaza Fe(111) i katalizatorów żelazowych do syntezy amoniaku. W zakresie Jego badań były zjawiska adsorpcji, desorpcji, segregacji, zwilżania powierzchni żelaza niemetalicznymi pierwiastkami. Badał, wraz z zespołem, zarówno  procesy syntezy amoniaku, jak i jego katalitycznego rozkładu, uwzględniając zjawiska aktywacji i dezaktywacji katalizatora. Wykazał, że katalizator żelazowy w warunkach syntezy amoniaku może być w stanie równowagi chemicznej, zarazem rozszerzając to stwierdzenie, uogólnił je do wieloskładnikowych materiałów nanokrystalicznych. W oparciu o wyniki badań rekrystalizacji, azotowania, nawęglania, utleniania katalizatora żelazowego (nanokrystalicznego żelaza) oraz redukcji nanokrystalicznych azotków i węglików żelaza przedstawił  model reakcji nanokrystaliczne ciało stałe-gaz, w którym limitującym etapem jest szybkość dysocjatywnej adsorpcji cząsteczek gazu. Zaobserwował zjawisko histerezy występujące w procesie azotowania nanokrystalicznego żelaza, dotowanego trudno redukowalnymi tlenkami, i redukcji powstałych azotków, uzasadnił je teoretycznie i zmodyfikował wykres Lehrera, wprowadzając do reguły Gibbsa dodatkową zmienną - wielkość nanokrystalitów żelaza. To odkrycie naukowe otworzyło drogę do reinterpretacji dotychczasowych wyników eksperymentalnych dotyczących katalizatora żelazowego i badania termodynamiki wieloskładnikowych układów nanokrystalicznych.

       Prof. Walerian Arabczyk opracował nowe metody badawcze oznaczania: składu chemicznego powierzchni nanokrystalicznego żelaza w katalizatorze w warunkach procesu syntezy i rozkładu amoniaku; składu chemicznego roztworów stałych tlenków żelaza glinu i wapnia, będących głównym składnikiem prekursora katalizatora syntezy amoniaku, na drodze selektywnego trawienia; rozkładu wielkości nanokrystalitów żelaza poprzez pomiar szybkości reakcji azotowania; rozkładu wielkości nanokrystalitów żelaza poprzez pomiar zależności stopnia zaazotowania próbki od potencjału azotującego fazy gazowej; właściwości fizykochemicznych nanokrystalicznych materiałów  poprzez ich pomiar w zależności od potencjału chemicznego faz gazowych: azotującej, nawęglającej, utleniająco-redukcyjnej (Chemical Potential Programmed Reaction).

      Jest autorem dwóch monografii wydanych w języku niemieckim, współautorem stu czterdziestu publikacji naukowych w czasopismach z listy filadelfijskiej( liczba cytowani 1100, wskaźnik h = 17).

    Odbył liczne staże naukowe zagraniczne–Technische Universität Dresden (jako aspirant 6 lat),  profesor wizytujący: Leibniz-Institut für Festkorper- und Werkstoffforschung Dresden (3 m-ce), Technische Universität Berlin (1 m-c), Institut für Halbleiterphysik (9 m-cy), Technische Universität Erlangen (3 m-ce),  Technische Universität Dresden(2 m-ce), Uniwersytet w Atenach(1 m-c).

      Należy też podkreślić, że prof. Walerian Arabczyk jest pragmatykiem. Odbył sześciomiesięczną praktykę przemysłowa w Zakładach Chemicznych „Police”. Wdrażał, współpracując z INS-em i ZA Tarnów, zainicjowane przez prof. K. Kałuckiego, technologie produkcji katalizatorów żelazowych do syntezy amoniaku: PS3-INS, PS2 i katalizatorów stosowanych w instalacjach amoniaku o dużej wydajności (ZA Kędzierzyn). Kierował zespołem, który opracował i wdrożył technologię produkcji katalizatora do uwodorniania związków organicznych w ZA Tarnów-Mościce.

      Jest współtwórcą czterdziestu patentów, trzech wdrożonych licencji. Był kierownikiem piętnastu krajowych projektów badawczych, współwykonawcą projektu w ramach  Programu Ramowego Unii Europejskiej, dydaktykiem kształcącym młodą kadrę naukową - wypromował piętnastu doktorantów, ośmioro  z nich obroniło pracę z wyróżnieniem.

      Zajmowane stanowiska i pełnione funkcje: profesor Politechniki Szczecińskiej, kierownik Zakładu, dyrektor Instytutu, prorektor d/s nauki PS (dwie kadencje),kierownik Studium Doktoranckiego,  członek Senatu Politechniki Szczecińskiej,  Rady Naukowej Instytutu Nawozów Sztucznych w Puławach, Rady Programowej czasopisma „Przemysł Chemiczny, ekspert w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, Narodowego Centrum Nauki, Fundacji Nauki i Technologii Polskiej.

      Profesor Arabczyk to laureat wielu prestiżowych nagród. Otrzymał siedem Nagród Ministra, Dyplom Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Nagrodę TU Dresden, Nagrodę Zachodniopomorskiego Nobla przyznawaną przez Zachodniopomorski Klub Liderów Nauki w dziedzinie nauk technicznych (2003), Nagrodę Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego, Nagrodę Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego w ramach "Konkursu na najlepsze wdrożenia nowych rozwiązań z zakresu technologii chemicznej", Złoty z wyróżnieniem i Srebrny Medal na Międzynarodowych Warszawskich Wystawach Innowacji IWIS. Był uhonorowany również licznymi odznaczeniami: Orderem Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

      Pomimo przejścia na emeryturę prof. Walerian Arabczyk nie przestaje pracować naukowo. Dzieli się swoją wiedzą naukowo-badawczą, przekazując swoje wieloletnie doświadczenie naukowe w zakresie katalizy heterogenicznej pracownikom uczelni i zakładów przemysłowych. Jest opiekunem/promotorem doktorantów.
                                                                                   

(przygotowała Urszula Narkiewicz)