Badania nad ochroną dziedzictwa kultury

Nasze badania skupiają się na poznaniu struktury i właściwości historycznych materiałów budowlanych i dekoracyjnych, mechanizmów ich niszczenia, oraz na działaniach prowadzących do ich konserwacji i ochrony. Szczególną uwagę przykładamy do zjawisk zachodzących na powierzchni, takich jak oddziaływanie materiałów z wilgocią zawartą w powietrzu, korozja, czy powstawanie i krystalizacja soli rozpuszczalnych w wodzie. Kolejnym zagadnieniem jest opracowywanie metod i materiałów, które zapobiegają niszczeniu, lub ograniczają jego szybkość. Badania podstawowe są powiązane z obszernymi programami badawczymi w obiektach zabytkowych i praktyka konserwatorską.

GŁÓWNE TEMATY BADAWCZE

• Monitoring parametrów mikroklimatycznych w obiektach zabytkowych.

• Sorpcja gazów, również pary wodnej, w celu określenia struktury porowatości materiałów historycznych.

• Pomiary zmian wymiarowych i emisji akustycznej polichromowanego drewna pod wpływem zmian parametrów powietrza w otoczeniu obiektów i budowli zabytkowych.

Nasz zespół bierze udział w realizacji projektu badawczego Komisji Europejskiej "FRIENDLY HEATING - właściwe ogrzewanie zapewniające komfort ludziom i ochronę dzieł sztuki przechowywanych w kościołach" w ramach 5. Programu Ramowego Unii Europejskiej. Głównym celem projektu jest opracowanie nowatorskiego systemu ogrzewania ograniczonego do obszaru, w którym znajdują się ludzie, z minimalnymi przepływami ciepła, pyłów i wilgoci do obiektów zabytkowych. Zadaniem naszego zespołu jest monitorowanie zmian wymiarowych obiektów zabytkowych, jakie zachodzą w czasie pracy różnych systemów grzewczych. Projekt rozpoczął się w 2002 roku i będzie trwał 3 lata.

• Opracowanie i zastosowanie w praktyce programów ochrony i konserwacji budowli zabytkowych.

• Odtworzenie technologii wytwarzania materiałów historycznych dla potrzeb konserwacji i rekonstrukcji zabytków. 

Nasz zespół koordynuje projekt badawczy Komisji Europejskiej "ROCEM - cement romański do właściwej konserwacji zabytków architektury" w ramach 5. Programu Ramowego Unii Europejskiej. Cementy romańskie - naturalne spoiwa wysokohydrauliczne - były kluczowymi materiałami do dekorowania elewacji budynków w XIX i na początku XX wieku. Ponieważ nie są obecnie dostępne na rynku, celem projektu jest odtworzenie ich wytwarzania i stosowania. Nasz zespół wykonuje badania składu chemicznego i struktury porowatości spoiw i zapraw. Projekt rozpocznie się w 2003 roku i będzie trwał 3 lata.

METODY

• Pomiary in-situ zmian metrycznych obiektów zabytkowych przy pomocy bezkontaktowych czujników laserowych oraz czujników indukcyjnych.

•  Badanie zmian zachodzących w materiałach historycznych pod wpływem kontrolowanych zmian parametrów mikroklimatycznych wewnątrz komory klimatyzacyjnej.

•  Pomiary izoterm sorpcji pary wodnej przy użyciu mikrowagi próżniowej oraz nowatorskiej techniki pomiarowej HYDROSORB.

• Monitoring parametrów powietrza we wnętrzach obiektów zabytkowych przy użyciu zestawu automatycznych stacji pomiarowych.

•  Wyznaczanie struktury porowatości na drodze sorpcji azotu, argonu i pary wodnej.

GŁÓWNE OSIĄGNIĘCIA

• Monitoring klimatu w kopalni soli w Wieliczce, będącej zabytkiem wpisanym na Światową Listę Dziedzictwa, rozpoznanie przyczyn oraz obszarów zagrożonych kondensacją pary wodnej niszczącej rzeźby solne, wdrożenie systemu klimatyzacji kopalni, co pozwoliło na całkowite wyeliminowanie istniejących zagrożeń (we współpracy z US National Oceanic and Atmospheric Administration, US National Park Service oraz UNESCO, 1991 - 1998).

• Poznanie struktury, właściwości i mechanizmu niszczenia stiuko-marmuru, jednego z najbardziej złożonych materiałów europejskiego baroku (w ramach projektu ENVIART, 4. Program Ramowy Unii Europejskiej "Środowisko i klimat", 1996-1999).

•  Określenie struktury porowatości i składu historycznych wypraw hydraulicznych stosowanych w dziewiętnastym wieku do dekoracji elewacji budynków (w ramach projektu EUREKA EU 1382 Eurocare, 1997-1999).

•  Opracowanie metod konserwacji in situ kurdybanów zdobiących komnaty Zamku Królewskiego na Wawelu, 1994-1998.

• Monitoring parametrów mikroklimatycznych w zabytkowym kościele drewnianym w Dębnie Podhalańskim (projekt World Monuments Fund, 1999-2000).

• Organizacja 5. Konferencja Komisji Europejskiej "Badania nad Ochroną Dziedzictwa Kulturalnego Wyzwaniem Ogólnoeuropejskim", 16-18 maja 2002, Kraków.

Ogłoszenia

Specyfikacja

ZDJĘCIA

Rzeźby solne kaplicy Św. Kingi w kopalni soli w Wieliczce,obiektu
Dziedzictwa Światowego, będącego przedmiotem badań w ramach
polsko-amerykańskiego projektu badawczego.

Bogaty wystrój Mauzoleum Piastów Śląskich, części opactwa
pocysterskiego w Krzeszowie - obiektu referencyjnego projektu
Unii Europejskiej poświęconego badaniom stiuko-marmuru.

Wnętrze kościoła w Dębnie Podhalańskim, gdzie badano wpływ zmian
parametrów powietrza na malowidła.

Monitoring zmian metrycznych polichromowanej rzeźby drewnianej
w kościele w Rocca Pietore we Włoszech przy użyciu bezkontaktowych
czujników laserowych oraz małego czujnika indukcyjnego, wprowadzonego
do pęknięcia w rzeźbie.

Ornament odlany z zaprawy zawierającej cement romański
otrzymany w małych ilościach w próbach laboratoryjnych.