prof. dr Adam Bielański
pracownik Instytutu Katalizy i Fizykochemii Powierzchni
im. Jerzego Habera PAN w Krakowie
14.12.1912-4.09.2016

1936 – magisterium, Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków. „Zastosowanie światła spolaryzowanego w badaniach chemicznych”
1945 - doktorat Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków. „Elektrolityczna metoda oznaczania wtrąceń krzemianowych w stali”
promotor: prof. A. Skąpski
1955 – tytuł profesora nadzwyczajnego
1962 – tytuł profesora zwyczajnego

Prof. Adam Bielański był nauczycielem wielu pokoleń chemików. Jego pasja do nauki, chemii i fizyki, przeplatała się z wiedzą humanistyczną i entuzjazmem dla sztuki: architektury, malarstwa, ceramiki i muzyki. Prof. Bielański był współtwórcą krakowskiej szkoły katalizy, autorem znakomitych książek akademickich w dziedzinie chemii nieorganicznej, chemii fizycznej i fizykochemii katalizatorów. Książka jego autorstwa "Podstawy chemii nieorganicznej" jest najpopularniejszym podręcznikiem akademickim, wznawianym już sześciokrotnie.

Prof. Adam Bielański urodził się 14 grudnia 1912 roku w Krakowie. W 1931 roku rozpoczął studia chemiczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Karierę naukową rozpoczął w 1936 roku jako asystent w Zakładzie Chemii Fizycznej Wydziału Hutniczego ówczesnej Akademii Górniczej. II wojna światowa spowodowała przeniesienie działalności dydaktycznej i naukowej do podziemia, na tajnym uniwersytecie zdawał egzaminy doktorskie. Pracę doktorską dotyczącą niemetalicznych wtrąceń w stali wykonał pod kierunkiem prof. A. Skąpskiego. W 1945 roku uzyskał tytuł doktora nauk chemicznych. W latach 1948-49 wyjechał do Imperial College of Science and Technology w Londynie na stypendium British Council i podjął gdzie, pod kierunkiem prof. F.C. Tomkinsa, podjął badania nad uwadnianiem bezwodnych soli. Od 1950 roku był kierownikiem Katedry Chemii Nieorganicznej na Wydziale Mineralnym AGH. Badania wykonane w tym czasie ukierunkowane były na określenie zmian przewodności półprzewodnikowych tlenków metali przejściowych w trakcie adsorpcji i katalizy. Profesor i jego współpracownicy przebadali tlenki niklu, kobaltu, chromu, cynku, żelaza oraz tlenku niklu i kobaltu domieszkowanego litem. Zwrócili oni uwagę na związek między położeniem poziomu Fermiego i właściwości układów katalitycznych takich jak NiO-Li2O i CoO-Li2O. W latach 1952-1955 prof. Bielański pełnił funkcję prorektora AGH do spraw kształcenia. W 1955 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1962 tytuł profesora zwyczajnego i objął Katedrę Chemii Nieorganicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1966-1968 profesor pełnił funkcję prorektora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1965 roku był członkiem Polskiej Akademii Nauk (1990–1995 Vice-prezes Polskiej Akademii Nauk i Prezes Krakowskiego Oddziału PAN). W latach 1973-2000 był przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN. Od 1989 roku był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. Po przejściu na emeryturę na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1982 roku profesor zaczął pracę w Instytucie Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN, gdzie kierował Zespołem Katalizy kwasowo-zasadowej. Tematy kierowanych przez niego badań dotyczyły fizykochemii polioksometalanów ze szczególnym uwzględnieniem heteropolizwiązków i ich zastosowania w reakcjach katalitycznych.

Za swoje osiągnięcia naukowe profesor został odznaczony między innymi doktoratem honoris causa Akademii Górniczo-Hutniczej (1983) i Uniwersytetu Wrocławskiego (2001), tytułem profesora honorowego UJ, Medalem Kraków "Cracovia MERENTI" oraz Złoty Medal Pamiątkowy Plus ratio quam vis Uniwersytetu Jagiellońskiego (2011), Nagrodą Polskiej Akademii Umiejętności im. Erazma i Anny Jerzmanowskich (2012)  i Srebrnym Medalem Honorowym za zasługi dla Województwa Małopolskiego (2013), Medalem Marii Skłodowskiej-Curie – przyznanym przez Polskie Towarzystwo Chemiczne w 100 letnią rocznicę przyznania nagrody Nobla Marii Skłodowskiej-Curie, Medalem Pamiątkowym Uniwersytetu Gdańskiego w uznaniu zasług dla rozwoju nauk chemicznych w Polsce i statuetką Keramos, wręczaną za zasługi w rozwoju Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki AGH.

Jako naukowiec, osiągnął znaczącą pozycję w świecie nauki i zawsze wyznawał maksymę, że człowiek "uczy się przez całe życie". W pracy naukowej jak i w życiu prywatnym był wiecznym optymistą.