prof. dr hab. Barbara Grzybowska-Świerkosz
em. pracownik Instytutu Katalizy i Fizykochemii Powierzchni
im. Jerzego Habera PAN w Krakowie

1959 - magisterium, Wydział Mat.-Fiz.-Chem. Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie; „Przewodnictwo elektryczne kwasu salicylowego w fazie stałej” opiekun: prof. K. Gumiński
1962 - doktorat, Wydział Chemii Uniwersytetu w Edenburgu; „Reactions of methylene”, promotor: prof. A.F. Trotman-Dickenson , nostryfikacja w 1963 na Wydziale Chemii UJ
1974 - habilitacja, Instytut Chemii Fizycznej PAN, Warszawa: „Mechanizm  działania tlenkowych katalizatorów mieszanych do utleniania olefin”
1990 - tytuł naukowy profesora

Życiorys naukowy prof. Grzybowskiej jest ściśle związany z układami tlenkowymi, w szczególności z reakcjami selektywnego utleniania na tlenkach metali przejściowych. Badania jakie prowadziła grupa prof. Grzybowskiej mieściły się zawsze w nurcie priorytetowych badań podstawowych, stanowiąc jednocześnie odpowiedź na zapotrzebowanie przemysłu chemicznego na nowe technologie do produkcji aldehydów, kwasów czy bezwodników.
 
Po uzyskaniu stopnia doktora, prof. Grzybowska rozpoczęła pracę w IV Zakładzie Fizykochemii Zjawisk Powierzchniowych Instytutu Chemii Fizycznej PAN, Pracowni Katalizy na Półprzewodnikach, kierowanej przez profesora Adama Bielańskiego, a od 1964 przez prof. Jerzego Derenia. Badania z tego okresu ukierunkowane były na zastosowanie chromatografii (nowość w tym czasie) do analizy produktów reakcji katalitycznych oraz  do charakterystyki własności fizykochemicznych układów tlenkowych tj. NiO, ZnO, Cr2O3,  W szczególności badania dotyczyły mechanizmu rozkładu isopropanolu na tych tlenkach w połaczeniu z badaniami przewodnictwa elektrycznego  Prace z tego wyjaśniają wiele wątpliwości jakie niosła ze sobą elektronowa teoria katalizy F.F. Wolkensteina, która zakładała, że  czynniki elektronowe  mogą zmieniać aktywność katalityczną. Stwierdziła również zmianę mechanizmu reakcji rozkładu alkoholi  alifatycznych przy zmianie struktury defektów powierzchniowych na NiO.

Po utworzeniu w 1968 r. Zakładu Katalizy i Fizykochemii Powierzchni  PAN (przekształconego w 1978 r w Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN), pod kierunkiem prof. Jerzego Habera, prof. Grzybowska zajęła się zagadnieniami związanymi z selektywnym utlenianiem węglowodorów na układach tlenkowych, która to tematyka stała się tematem wiodącym jej grupy. Obiektem badań były m.in. układy Bi-Mo, Co-Mo, Mo-O, V-O. Najważniejsze osiągnięcia naukowe z tego okresu badań to: opis mechanizmu selektywnego utleniania węglowodorów na układach tlenkowych (wspólnie z J. Haberem); uzasadnienie dla dwucentrowego mechanizmu utleniania olefin;  badania mechanizmu wysokotemperaturowej dezaktywacji katalizatorów VTi, mechanizmu utleniania o-ksylenu na tych katalizatorach; określenie wpływu właściwości kwasowo-zasadowych na selektywność reakcji utleniania na tlenkach metali przejściowych, zastosowanie reakcji sond właściwości kwasowo-zasadowych do opisu struktury katalizatorów VTi, okreslenie wpływu dodatków i nośników na mechanizm utleniającego odwodornienia alkanów  na układach  VOx i MoOx/nośnik); badania roli nośników tlenkowych w układach nanoAu/tlenek.

Prof. Barbara Grzybowska współpracowała z wieloma ośrodkami zagranicznymi m.in. we  Francji: Laboratoire de Catalyse Het?rogéne et Homogéne U.R.A. C.N.R.S, Université de Sciences et Technologies de Lille, Institut de Recherches sur la Catalyse, C.N.R.S. w Lyonie-Villeurbanne, czy Université d’Artois w Lens ; Instytutem Chemii Ogólnej i Nieorganicznej BAN z Sofii. Wygłaszała wykłady w ośrodkach zagranicznych i krajowych : Uniwersytet w Bolonii ( m.in. cykl wykładów dla doktorantów z dziedziny katalizy 2007),Politechnika w Mediolanie, Uniwersytet w Salamance, Instytut C.S.I.C. w Sewilli.

Prof. Grzybowska, przez cały okres działalności naukowej utrzymywała ścisłe kontakty z przemysłem. Z Instytutem Ciężkiej Syntezy Organicznej „Blachownia” współpracowała nad katalizatorem do utleniania propenu do akroleiny. Z Zakładami Azotowymi „Kędzierzyn Koźle”, pracowała nad optymalizacja katalizatorów do produkcji bezwodnika ftalowego. Była kierownikiem projektu finansowanego przez Instytut Chemii Przemysłowej, którego celem był dobór katalizatorów heterogenicznych do utleniania pochodnych toluenu do aldehydów.
Dorobek naukowy prof. Grzybowskiej obejmuje około 140 publikacji oryginalnych (w tym 8 artykułów przeglądowych w czasopismach międzynarodowych ), kilka monografii m.in. „Mechanizm działania tlenkowych katalizatorów mieszanych do utleniania olefin” i czy „Vanadia Catalysts for Oxidation of Hydrocarbons”. Jest autorką  podręcznika katalizy (pierwszego w języku polskim) „Elementy Katalizy Heterogenicznej”. (PWN 1993) i skryptu (w języku angielskim) dla doktorantów  Studia Doktoranckiego przy Instytucie Katalizy PAN.

Działalność dydaktyczna prof. Barbary Grzybowskiej obejmuje wykłady kursowe i ćwiczenia laboratoryjne dla studentów Wydziału Ceramiki AGH (1967,1968), wykłady monograficzne dla studentów Wydziału Chemii UJ (1976, 1978), Wydziału Inżynierii Materiałowej  (1982, 1983), dla doktorantów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i doktorantów Studium Doktoranckiego przy Instytucie Katalizy PAN (2000-2007). Prof. Grzybowska prowadziła również ćwiczenia rachunkowe i laboratorium z chemii ogólnej dla studentów  (D.E.U.G. A) Uniwersytet w Lille  (1987/1988) i wykłady monograficzne dla dyplomantów (D.E.A) Uniwersytetu w Lille (1988) z zakresu katalizy i chemii ciała stałego. Prof. Grzybowska wypromowała 7 doktorantów.

Za osiągnięcia naukowe otrzymała w 1972 r. Nagrodę Sekretarza III Wydz. PAN, a 1997 Medal PTCh im. J. Zawidzkiego. Odznaczona została Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Zasługi naukowe i wszechstronna wiedza zaowocowały członkostwem w wielu sekcjach i komitetach naukowych m.in. w Komitecie Badań n/t Katalizy Akademii Nauk krajów RWPG, sekcji: „Oddziaływanie cząsteczek organicznych z powierzchni tlenków” (1972-80); Komitecie Koordynującym Badania n/t Katalizy  PAN (kierownik grupy: „Kataliza w petrochemii” w latach 1976-1986);  w grupie europejskiej „EUROCAT-oxides”, od 1991 r.; w sekcji chemii zespołu P. 3 KBN (1991-1994); w Editorial Advisory Board Applied Catalysis (1991-1993); w Komitecie Redakcyjnym biuletynu Polskiego Klubu Katalizy „Kata-list”, od 1996 r.; w Komitecie Redakcyjnym Polish Journal of Chemistry, od 1997 r.; Akcji Komisji Europejskiej COST-15 „Interfacial Chemistry and Catalysis” (reprezentant Polski, od 1999-2007 r.).