O Instytucie

Badania nad zjawiskami powierzchniowymi i międzyfazowymi w Krakowie

Kraków posiada długą i ugruntowaną tradycję w dziedzinie badań zjawisk powierzchniowych.

Z początkiem wieku, na Uniwersytecie Jagiellońskim pracował Marian Smoluchowski, twórca teorii zjawisk elektrokinetycznych, który zasłynął na całym świecie z badań nad ruchami Browna oraz teorią koagulacji koloidów. W tym samym okresie, L. Bruner, student Berthelota i Ostwalda, oraz współpracownik Tammanna i F. Habera, naukowców którzy rozpoczęli badania nad kinetyką w układach heterogenicznych i katalizie, założył katedrę chemii fizycznej. W jego ślady podążył genialny fizykochemik, B. Szyszkowski, współpracownik Ostwalda, Ramsaya i Arrheniusa, który rozwinął w Krakowie złożone badania w dziedzinie chemii powierzchni i elektrochemii.

Wprowadził on wyrażenie matematyczne opisujące korelację pomiędzy stężeniem związków aktywnych powierzchniowo oraz napięciem powierzchniowym ich roztworów, znanym w literaturze jako równanie Szyszkowskiego.

Chemia granic międzyfazowych gaz/ciecz została bardzo szybko rozwinięta przez jego ucznia i następcę na wydziale chemii fizycznej i elektrochemii Uniwersytetu Jagiellońskiego, B. Kamińskiego, znanego z badań dotyczących pól elektrycznych przy powierzchni międzyfazowej.

W jego laboratorium, określono po raz pierwszy wpływ adsorpcji surfaktantów na potencjały elektrostatyczne powierzchni międzyfazowych. Szkoła ta (szczególnie Andrzej Pomianowski) wniosła również bardzo wiele do teorii flotacji. Jednocześnie powstała inna szkoła zajmująca się chemią fizyczną granic międzyfazowych gaz/ciało stałe przy Adamie Bielańskim, który na Akademii Górniczo-Hutniczej, następnie na Uniwersytecie Jagiellońskim, zapoczątkował badania heterogenicznych reakcji katalitycznych przy powierzchniach tlenków metali przejściowych. Ta grupa badawcza dostarczyła pierwszych dowodów eksperymentalnych na wiarygodność elektronowej teorii katalizy oraz jej ograniczenia. Badania te kontynuował dalej Jerzy Haber. W ostatnim sześćdziesięcioleciu zdano sobie sprawę, że nadszedł czas na to aby podjąć próby stworzenia platformy dla wzajemnej wymiany pomysłów pomiędzy naukowcami powierzchni "mokrej" i "suchej", których języki zaczęły się znacząco rozbiegać. W celu uzupełnienia tej luki, powstał Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni przy Polskiej Akademii Nauk, po to aby rozwinąć naszą wiedzę o chemii fizycznej granic międzyfazowych gaz-ciało stałe, gaz-ciecz oraz ciecz-ciało stałe.